Skip to main content
XS SM MD LG XL

Naast HR adviseur en stage-expert heb ik een master in Militaire Geschiedenis. En soms komen die werelden onverwacht bij elkaar. Bijvoorbeeld in de combinatie toekomst van de stagemarkt en de Tweede Wereldoorlog. Hoe? Even lezen.

In Nederland is het vaste contract decennialang een gegeven geweest, die tijd is voorbij. Stagiairs van nu vragen weliswaar om veel zekerheden, maar of dat in de vorm van een vast contract zal zijn lijkt onwaarschijnlijk. Zekerheid is nu veel meer gericht op werk, in plaats van op een relatie met een specifieke werkgever.

Ook aan het begin van de twintigste eeuw was er veel discussie over arbeidsverhoudingen die uiteindelijk resulteerde in de vaste arbeidsovereenkomst. Nu is het niet zo relevant voor een gesprek over stages om te bekijken waar het vaste contract vandaan komt.

Veel interessanter is het om te kijken hoe die contractvorm tot stand kwam omdat het ons iets leert over de manier waarop veranderingen tot stand komen.

En het zal je verbazen, maar we hebben die veranderingen mede te danken aan de Duitsers.

In de jaren twintig en dertig van de vorige eeuw debateert den haag en vakbeweging eindeloos over ontslagbescherming en de regels daar om heen. Het is een discussie die al decennialang loopt en eigenlijk niet goed tot een afronding komt. Als in mei 1940 Duitsland Nederland aanvalt en vervolgens bezet volgt plotseling het laatste zetje; ontslag is vanaf mei 1940 aan een vergunning verbonden. Eerst collectief, vanaf februari ’42 ook individueel.

Is dat omdat de Duitsers zulke lieve sociale jongens zijn?

Mwah. Niet bepaald.

Er zijn twee redenen waarom de Duitsers beschermende en beperkende maatregelen invoeren. De maatregel uit mei 1940 voert de bezetter in om te voorkomen dat de ontregeling van de economie door de oorlog – in heel veel bedrijven ligt het werk stil omdat de aanvoer van grondstoffen en transport van producten niet of nauwelijks meer mogelijk is – tot massale ontslagen en dus tot een chaos op de arbeidsmarkt zou leiden. De maatregelen uit 1942 voeren de Duitsers in om de bijdrage van de Nederlandse industrie aan de Duitse oorlogsmachine te garanderen en te voorkomen dat werkgevers en werknemers die bijdrage door middel van massaal ontslag gaan te ontregelen.

Kort samengevat: Het is bedoeld om de eigen oorlogsinspanning draaiende te houden en het verzet te dwarsbomen.

Zul je zeggen dat de Nederlandse regering graag zoveel mogelijk ongedaan maakt na de oorlog.

Opnieuw Mwah.

In 1944 en 1945 neemt de Nederlandse regering in Londen de regelingen min of meer over om chaos na de bevrijding te voorkomen; eerst met een ontslagverbod om massa ontslagen in de naoorlogse puinhopen te voorkomen , daarna met een opzegverbod als er in ’t bevrijde Zuiden geen ontslaggolf, maar juist een tekort aan vakmensen blijkt te ontstaan. Samen vormen die maatregelen de basis voor het BBA,buitengewoon besluit arbeidsverhoudingen, dat pas in 2015 helemaal vervalt met de invoer van de Wet Werk en Zekerheid.

Wat heeft dit met stagetekorten te maken?

Heel veel. Niet alleen blijkt dat onze na-oorlogse arbeidsverhoudingen door de Duitsers mede zijn vormgegeven, het laat ook zien is dat grote veranderingen niet voortkomen uit lange, langzame processen maar uit grootschalige, plotselinge gebeurtenissen, ook systeemschokken genoemd.

Ook corona is zo’n systeemschok. Wat voor effect dit heeft op de gesprekken die al jarenlang gaande zijn over de manier waarop we beroepsonderwijs en stages inrichten weet ik niet. Maar dat de crisis die discussies in een snelkookpan stop is duidelijk. Corona zet de bestaande verhoudingen op bijvoorbeeld de stagemarkt onder druk; het roept nieuwe vragen op en vergroot bestaande problemen uit, denk aan tekorten aan stages in opleidingen waar al tekorten waren. Tegelijkertijd zie je grote creativiteit bij scholen en bedrijven om binnen bestaande mogelijkheden nieuwe vormen te vinden en snelheid bij besluitvormers om de regelgeving aan te passen aan de veranderde situatie.

Het virus heeft onze stagemarkt in een tijdmachine geduwd en jaren vooruit geschoten. Alle roep om actie vanuit overheid, bonden en samenleving om stages door te laten gaan beïnvloeden en versnellen die nieuwe manieren van stages inrichten. Het kan best zo zijn dat de maatregelen die zijn genomen en de oplossingen die zijn gevonden door deze schok. de komende decennia deels staand beleid zullen zijn.

Onder druk wordt alles vloeibaar. Ook op de stagemarkt.

Zonder Duitsers deze keer.

Gratis stageboek preview ontvangen?